Feynman, uitleggen met analogieën tot je het zelf kan
De meeste uitleg die een model geeft is technisch juist en praktisch onbruikbaar. Het gebruikt dezelfde woorden als het ding dat je wil begrijpen, dus je wandelt weg met een definitie in plaats van met begrip. Je kan het napraten, niet uitleggen.
De Feynman-methode draait dat om: geen jargon, alleen vergelijkingen met dingen die je al kent, en na elke stap een vraag om te controleren of je het echt volgt.
Het promptblok
Leg [onderwerp] uit met alleen analogieën en voorbeelden uit het dagelijks leven. Geen jargon, en ga ervan uit dat ik geen achtergrond heb in dit vak.
Werk in kleine stappen. Na elke stap stel je mij één vraag om te controleren of ik het begrepen heb. Op basis van mijn antwoord ga je dieper of pas je de vergelijking aan.
Stop met uitleggen zodra ik het onderwerp in mijn eigen woorden kan terugvertellen zonder technische termen. Zeg dan eerlijk wat ik nog niet onder de knie heb.
Twee details die het verschil maken. Eén vraag per stap, niet drie, want bij drie antwoord je op de makkelijkste. En de laatste zin, want zonder die zin stopt het gesprek bij "goed gedaan" in plaats van bij wat je nog mist.
Waarom dit bij jouw doelgroep past
Wie nooit technisch opgeleid is, heeft geen tekort aan intelligentie, wel een tekort aan woorden. Een analogie geeft een plek waar de nieuwe term aan vast kan hangen. Zonder die plek glijdt de term er weer af, en dan leest iemand drie keer dezelfde uitleg zonder wijzer te worden.
Dat is ook de toets voor je eigen lesmateriaal. Als jij een onderwerp niet met een vergelijking kan uitleggen, ken je het nog niet goed genoeg om het te verkopen.
Waar dit misloopt
- Een vergelijking die niet klopt. Een model maakt graag een analogie die klopt tot je één stap verder denkt. Vraag er altijd bij: waar gaat deze vergelijking mank?
- Woorden die moeten blijven. Sommige termen zijn het ding zelf: token, API-sleutel, provider. Zeg bij het begin welke woorden mogen blijven staan, anders krijg je een uitleg die mooi leest en niets overdraagt.
- De vraag als schijncontrole. Een model kan een vraag stellen die je altijd goed beantwoordt. Echt begrip test je door het aan iemand uit te leggen die niet beleefd hoeft te zijn.
In Hermes
- Dit werkt alleen in een gesprek dat blijft lopen, dus in de chat en niet met
hermes chat -q. Een one-shot opdracht geeft je één uitleg en stopt. - Zet de denkruimte wat hoger als het onderwerp taai is:
hermes config set agent.reasoning_effort high. Bij een simpele vraag is dat weggegooid geld. - Wil je de uitleg bewaren, vraag dan om een slotstuk in eigen woorden plus de analogieën die gewerkt hebben. Dat is meteen een bruikbare les voor iemand anders.
- Wat in Claude "extended thinking" heet via een icoon, is hier een instelling in de terminal. Zelfde effect, andere plek.